Boyun Kütletmek Öldürür mü? Boyun Kütletmek Faydalı mı, Zararlı mı? Uzmanlar Ne Diyor?

Boyun Kütletmek Öldürür mü? Uzmanlar Uyarıyor: Kontrolsüz Boyun Manipülasyonuna Dikkat!

İstanbul’da boyun bölgesine yapılan müdahalenin ardından hayatını kaybeden Berat Topay’ın ölümü, “Boyun kütletmek tehlikeli mi?”, “Boyun kütletmek öldürür mü?” ve “Boyun kütletmenin faydası var mı?” sorularını yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlar özellikle kontrolsüz ve sert boyun hareketlerine karşı uyarıyor.

Boyun ağrısı veya kas gerginliği yaşayan birçok kişi rahatlamak amacıyla boynunu sağa-sola çevirerek “kütletiyor”. Ancak İstanbul Beyoğlu’nda boyun bölgesine yapılan bir müdahalenin ardından Berat Topay’ın hayatını kaybetmesi, bu uygulamanın güvenliği konusunda tartışmaları yeniden gündeme getirdi.

Boyun Kütletme Sonrası Ölüm Olayında Son Durum

Beyoğlu’nda 21 Mayıs'ta meydana gelen olayda, yaklaşık 15-20 gündür boyun ağrısı yaşayan 40 yaşındaki Berat Topay’ın masör Şenol Karataş’ın yanına gittiği ve sonrasında boyun bölgesine müdahale edildiği bildirildi.

Topay, işlemden kısa süre sonra fenalaştı, konuşması bozuldu ve bilincini kaybetti. Hastanede tedavi altına alınan Topay, 14 gün sonra yaşamını yitirdi.

Olayla ilgili soruşturma kapsamında Şenol Karataş tutuklandı. Ancak son yayımlanan Adli Tıp raporunda boyun omurları ile beyne kan taşıyan ana damarların sağlam olduğu; beyin dokusu, beyin sapı ve omurilikte kanama ve hasar bulunduğu belirtildi. Kesin ölüm nedeninin belirlenmesi için dosyanın Adli Tıp Kurumu Birinci İhtisas Kurulu'na gönderilmesine karar verildi.

Dolayısıyla mevcut rapora dayanarak “boyun kütletme kesin olarak ölüme neden oldu” demek şu aşamada doğru değil. Soruşturma ve tıbbi değerlendirme devam ediyor.

Boyun Kütletmek Öldürür mü?

Kısa cevap: Her boyun kütletme hareketinin ölüme yol açtığını söylemek bilimsel olarak doğru değil. Ancak özellikle sert, hızlı ve kontrolsüz boyun manipülasyonlarının nadir fakat ciddi komplikasyonlarla ilişkilendirildiği biliniyor.

Bilimsel literatürde boyun manipülasyonları sonrasında bildirilen ciddi olaylar arasında damar diseksiyonu ve nörolojik komplikasyonlar bulunuyor. 2024 yılında yayımlanan kapsamlı bir sistematik derlemede, boyun bölgesine yönelik fiziksel uygulamalar sonrasında bildirilen ciddi advers olayların önemli bölümünün damar kaynaklı olduğu ve özellikle arter diseksiyonlarının öne çıktığı bildirildi.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Bir olayın boyun manipülasyonundan sonra meydana gelmesi, doğrudan manipülasyonun o olaya neden olduğunu kanıtlamıyor. Bilimsel araştırmalar bu nedensellik konusunda kesin bir sonuca ulaşmış değil. Bazı sistematik incelemeler nedensel ilişki için ikna edici kanıt bulunmadığını bildirirken, bazı çalışmalar olası bir ilişkiye işaret ediyor.

Boyun Kütletmek Neden Ses Çıkarır?

Boyundan gelen “çıt” sesi çoğu zaman kemiğin kırılması anlamına gelmez.

Eklem hareketleri sırasında eklem sıvısındaki basınç değişimleri ve gaz kabarcıkları bu sesin oluşmasına neden olabilir. Dolayısıyla boyundan ses gelmesi tek başına boyunda hasar olduğu anlamına gelmez.

Asıl dikkat edilmesi gereken nokta, kişinin boynunu kütletmek için uyguladığı kuvvet ve hareketin şeklidir.

Özellikle boynu hızlı şekilde çevirmek, zorlamak veya başka bir kişinin güçlü biçimde çekmesi farklı riskler oluşturabilir.

Boyun Kütletmenin Faydası Var mı?

Boyun kütletildiğinde bazı kişiler kısa süreli bir rahatlama veya hareket açıklığında artış hissedebilir.

Ancak bu, boyun kütletmenin herkes için faydalı veya gerekli olduğu anlamına gelmez.

Boyun ağrısının nedeni kas gerginliği olabileceği gibi boyun fıtığı, eklem problemleri, sinir sıkışması veya başka bir sağlık sorunu da olabilir. Bu nedenle sürekli boyun ağrısı yaşayan kişinin yalnızca boynunu kütletmek yerine nedenin değerlendirilmesi daha doğru bir yaklaşımdır.

2024 tarihli sistematik incelemede, kontrollü klinik çalışmalarda boyun manipülasyonlarıyla ilişkili bildirilen yan etkilerin çoğunun hafif olduğu ve ciddi olayların nadirliği nedeniyle bu çalışmaların ciddi riskleri değerlendirmekte yetersiz kalabileceği belirtildi.

Boyun Kütletirken Kimler Daha Dikkatli Olmalı?

Özellikle şu durumlarda kişinin kendi kendine veya ehliyetsiz kişiler aracılığıyla boyun manipülasyonu yaptırmaması önem taşıyor:

• Şiddetli veya yeni başlayan boyun ağrısı
• Ani ve alışılmadık baş ağrısı
• Baş dönmesi
• Görme değişiklikleri
• Konuşma bozukluğu
• Uyuşma veya güç kaybı
• Denge problemi
• Daha önce boyun veya damar problemi bulunması
• Travma sonrası oluşan boyun ağrısı

Amerikan Kalp Derneği'ne göre servikal arter diseksiyonu baş ağrısı, boyun ağrısı, baş dönmesi ve nörolojik belirtilerle ortaya çıkabilir ve inme ile ilişkili olabilir.

Boyun Kütletmek Yerine Ne Yapılmalı?

Boyun ağrısı sürekli hale geliyorsa veya günlük yaşamı etkiliyorsa öncelikle doktor değerlendirmesi yapılması gerekir.

Özellikle boyun bölgesine yüksek hızlı veya yüksek kuvvetli manipülasyon uygulanacaksa kişinin mevcut sağlık durumunun ve olası risklerin değerlendirilmesi önem taşıyor.

İstanbul’daki olayla ilgili uzmanlar da özellikle ehliyetsiz kişilerin sağlık müdahalesi yapmaması gerektiği konusunda uyarıda bulundu. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Şüheda Özçakır, bu tür işlemlerden önce ayrıntılı hekim değerlendirmesi yapılması gerektiğini belirtti.

Sonuç: Boyun Kütletme Masum Bir Alışkanlık mı?

Boyundan gelen “çıt” sesi tek başına tehlike anlamına gelmez. Ancak boynu zorlayarak, sert biçimde çekerek veya kontrolsüz şekilde manipüle etmek risksiz bir işlem olarak görülmemeli.

Özellikle bir başkasının boynu kuvvet uygulayarak “kütletmesi” ile kişinin günlük hareket sırasında ekleminden ses gelmesini aynı şey olarak değerlendirmemek gerekiyor.

İstanbul’daki ölüm vakasında ise son Adli Tıp raporu önemli bulgular ortaya koymuş olsa da kesin ölüm nedeninin belirlenmesi için nihai değerlendirme bekleniyor. Bu nedenle olay üzerinden “boyun kütletmek kesin öldürür” şeklinde genel bir sonuç çıkarmak bilimsel açıdan doğru olmaz.