Uyku Apnesi nedir? Belirtileri, nedenleri, tanı ve tedavisi nasıl yapılı?

Gün içinde sürekli yorgun hissediyor, araç kullanırken gözlerinizin kapandığını fark ediyor veya geceleri yüksek sesle horluyorsanız dikkat! Bu şikayetler, toplumda sık görülen uyku apnesinin işaretleri olabilir. Uyku sırasında nefesin tekrar tekrar durmasına neden olan bu durum, uyku kalitesini ve günlük yaşamı olumsuz etkileyebilir.
Büyük Anadolu Samsun Hastanesi KBB Hastalıkları ve Baş-Boyun Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Gökhan Kutlar, "Uyku Apnesi nedir? Uyku Apnesi belirtileri, nedenleri, tanı ve tedavisi" hakkında bilgilendirmelerde bulundu.
Uyku apnesi nedir, neden olur?
Uyku apnesi, uyku sırasında nefes almanın kısa sürelerle durması veya azalmasıyla ortaya çıkan bir uyku bozukluğudur. Gece boyunca tekrarlayan bu durum, kandaki oksijen seviyesinin düşmesine ve uykunun bölünmesine neden olabilir. Bu nedenle kişi sabah yorgun kalkabilir ve gün içinde aşırı uyku hali yaşayabilir.
En yaygın türü obstrüktif uyku apnesidir. Uyku sırasında boğaz ve üst solunum yolu kaslarının gevşemesiyle hava yolu daralabilir veya kapanabilir.
Uyku apnesi riskini artıran başlıca faktörler şunlardır: Fazla kilo ve obezite, kalın boyun yapısı, büyük bademcik veya geniz eti, burun tıkanıklıkları, bazı çene ve yüz yapısı özellikleri, ileri yaş, ailede uyku apnesi öyküsü, alkol ve sigara kullanımı ile sırtüstü uyuma.
Daha nadir görülen santral uyku apnesinde ise hava yolu tıkanmaz. Beynin solunumu kontrol eden kaslara yeterli sinyal göndermemesi nedeniyle nefes alma duraklayabilir.
Uyku apnesi belirtileri nelerdir?
Uyku apnesinin belirtileri gece ve gündüz ortaya çıkabilir. En dikkat çekici bulgulardan biri yüksek sesli ve düzensiz horlamadır.
Gece Belirtileri; Yüksek sesli ve düzensiz horlama, uykuda nefesin durduğunun fark edilmesi, nefes nefese veya boğulur gibi uyanma, huzursuz uyku, gece terlemesi, sabah ağız kuruluğu, gece sık idrara çıkma ve cinsel isteksizlik.
Gündüz Belirtileri ise; Sabah yorgun uyanma, gün içinde aşırı uyku hali, öğle yemeği sonrası uyuklama ihtiyacı, dikkat ve konsantrasyon güçlüğü, unutkanlık, sabah baş ağrısı, sinirlilik ve duygu durum değişiklikleridir.
Özellikle yüksek sesli horlama, uykuda nefes durması ve gündüz aşırı uyku hali birlikte görülüyorsa uyku apnesi açısından değerlendirme yapılması önemlidir.
Uyku apnesi tanısı nasıl konulur?
Tanıda kişinin şikayetleri, uyku alışkanlıkları ve sağlık geçmişi değerlendirilir. Gerekli görülmesi halinde kesin tanı için uyku testi (polisomnografi) yapılır.
Uyku testi sırasında gece boyunca solunum, kandaki oksijen düzeyi, kalp ritmi ve uyku özellikleri takip edilir. Bazı hastalarda evde uygulanabilen uyku testlerinden de yararlanılabilir. Test sonucunda hastalığın şiddeti belirlenir.
Uyku apnesi nasıl tedavi edilir?
Tedavi, uyku apnesinin türüne, şiddetine ve nedenlerine göre belirlenir.
Yaşam tarzı değişiklikleri: Fazla kilonun azaltılması, düzenli egzersiz, alkol ve sigaradan uzak durulması ve bazı hastalarda sırtüstü uyumaktan kaçınılması tedaviye katkı sağlayabilir.
CPAP tedavisi: Özellikle orta ve ağır obstrüktif uyku apnesinde kullanılan etkili bir tedavidir. Cihaz, uyku sırasında hava yolunun açık kalmasını sağlar.
Ağız içi apareyler: Bazı hafif ve orta düzeydeki hastalarda hava yolunun açık kalmasına yardımcı olan özel cihazlar kullanılabilir.
Cerrahi tedavi: Bademcik veya geniz eti büyüklüğü ya da hava yolunda belirgin darlık bulunan uygun hastalarda cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
Uyku apnesi yalnızca horlama problemi olarak görülmemelidir. Tedavi edilmeyen uyku apnesi yaşam kalitesini düşürebilir ve uzun vadede bazı kalp-damar ve metabolik sağlık sorunlarıyla ilişkilendirilebilir. Şiddetli horlama, uykuda nefes durması veya gün içinde belirgin uyku hali yaşayan kişilerin bir sağlık kuruluşuna başvurması önemlidir." diyerek sözlerine son verdi.